|
Menu
Fjalė tė urta
Ėshtė fatkeq vendi qė nuk ka heronj.
Brehti
Foto e rastit
E-mail
| Krijo e mail me @njefjale.com |
Login
Artikujt e fundit
Themes
|
| TOMAS HOBSI : TOMAS HOBSI |
| on 2008/12/10 18:47:00 (562 reads) |
Trupat nė lėvizje: objekte tė mendimit. Filozofia, sipas Hobsit, ėshtė e interesuar kryesisht pėr shkaqet dhe karakteristikat e trupave. Sipas tij ekzistojnė tre lloj trupash: trupat fizikė, siē janė gurėt; trupi njerėzor dhe trupi politik. Pėr tė ekziston njė karakteristikė e vetme, qė e kanė tė gjithė trupat dhe qė ėshtė e vetmja qė bėnė tė mundur tė kuptojmė se si janė dhe si veprojnė trupat, dhe kjo karakteristikė ėshtė lėvizja. Pėr Hobsin, e vetmja gjė qė ekziston jnė trupat dhe gjithēka e njohur qėndron vetėm tek trupat. Pėr ekzistencėn e Zotit, Hobsi shkruante se njeriu duhet tė kuptojė se tė gjitha gjėrat e dukshme, nė kėtė botė, si dhe si dhe sistemin e tyre tė admirueshėm, i ka krijuar vetėm njė gjė, ai qė njeriu e thėrret Zot: dhe ai akoma nuk ka asnjė ide apo imagjintė nė mendje, se si ėshtė Zoti. |
|
| FRANCIS BEKONI : FRANCIS BEKONI: |
| on 2008/12/10 18:45:43 (300 reads) |
Shkenca ishte identifikuar me tė mėsuarit dhe tė mėsuarit nėnkuptonte leximin e teksteve tė vjetra. Studimi i mjekėsisė, pėr shembull, pėr tė ishte kryesisht letėrsi e ushtruar nga poetėt, retoristėt dhe klerikėt, tė cilėt ishin tė aftė vetėm tė citonin Hipokratin dhe Galenin. Filozofia ishte akoma e sunduar nga Platoni dhe Aristoteli, mėsimet e tė cilėve Bekoni i denonconte si hije dhe fantazma. Ai theksonte domosdoshmėrinė e dijeve duke thėnė se dija ėshtė fuqi dhe ishte veēanėrisht i shqetėsuar nga pavlefshmėria e tė mėsuarit tradicional. Ēfarė e bėnte kėtė mėsim tė pavlefshėm, ishte fakti se shkenca ishte pėrzier me supersticion, spekulim dhe teologji. |
|
| MAKIAVELI (1469 1527) : MAKIAVELI (1469 1527) |
| on 2008/12/10 18:45:05 (475 reads) |
Nikolo Makiaveli dha mendime tė vlefshme rreth rregullave dhe parimeve tė sjelljeve politike, duke i paraqitur mendimet e tij tė pasistemuara nė dy libra: Princi dhe Debatet. Tek Debatet, Makiaveli aprovonte Republikėn Romake, duke shprehur entuziazmin pėr vetėqeverisjen dhe fitoren e lirisė. Tek Princi, theksi vihet mbi nevojėn e njė monarku absolute. Mendimi i Makiavelit nė kėto dy libra, shfaqet nė paqėndrueshmėrinė e tij. |
|
| ERASMUSI DHE LUTERI : ERASMUSI DHE LUTERI |
| on 2008/12/10 18:44:29 (221 reads) |
Lindur mė 1466, si djalė i paligjshėm i njė prifti, Erasmusi pati njė ndikim tė konsiderueshėm mbi zhvillimet e humanizmit. Ai ishte armik i teologjisė skolastike, megjithate nuk kishe qėllim ta mohonte besimin e kirshterė. Nėpėrmjet mėsimeve tė tij humaniste, veēanėrisht nė gjuhėn greke, ai kėrkoi tė zbulonte elementėt e pastėr dhe tė thjeshtė tė krishterimit, qė ishin lėnė pas dore dhe tė paqartė nga racionalizmi i tepruar i doktrinės skolastike. |
|
| INTERMECOJA E RILINDJES : Intermecoja e Rilindjes |
| on 2008/12/10 18:43:46 (275 reads) |
Filozofėt e periudhės sė mesjetės kėrcėnoheshin nga vdekja, kur mėsimet e tyre preknin statusquon. Shpirti i filozofisė sė mesjetės ishte ndryshe. E gjithė atmosfera kulturore ishte e ndikuar nga mbizotėrimi i kishės, kėshtu qė morali, doktrinat politike, institucionet e shoqėrisė; siē ishin familja dhe puna, arti dhe letėrsia dhe njė pjesė e madhe e shkencave, morėn vulėn e teologjisė. Brenda vetė kishės, rreth pėrshtatshmėrisė sė filozofisė, si pėrpunim i teologjisė, ēuan, mė nė fund, nė konkluzionin qė, si disiplinė, filozofia ishte krejt e ndarė nga teologjia dhe besimi. Sipas kėsaj, besimi fetar ishte konceptuar si njė ēėshtje besimi, njė pikė vėshtrimi kjo, e cila gjeti kulmin e saj gjatė Reformės dhe filozofia u mėkėmb nė mėnyrė dramatike, nga babai i filozofisė modern, Dekarti, si njė disiplinė e pavarur. |
|
| Sociologji : SEN SIMONI |
| on 2008/12/10 18:28:06 (253 reads) |
Sen Simoni i shkėputi lidhjet me njerėzit e tij, duke arritur deri aty sa tė dėshirojė zhdukjen pėrfundimtare tė feudalizmit. Nė kundėrshtim me tradicionalistėt, ai mendon se nuk mund tė krijohet pėrsėri Regjimi i Vjetėr, se duhet punuar pėr ndėrtimin e njė shoqėrie tė re. Duke e future mendimin e vetė nė kuadrin e njė filozofie tė njė ngjarje qė e merr nga shekulli i kaluar Sen Simoni e parandjen se nė shoqėrinė e dėshiruar qė ai e quan industriale, racionaliteti ekonomik do ta mposhtė atė politik duke sjelė zhdukjen e formave tė vjetra shoqėrore, ndėrsa fenomenet ekonomike janė tė privilegjuara nė aspektin analitik, ērregullimi qė po ndodh ka tė bėjė me fushat e simbolikės dhe tė fesė... |
|
| Sociologji : HERBERT SPENSER |
| on 2008/12/10 18:27:08 (284 reads) |
Shoqėria, ashtu si gjallesat, fillojnė si embrione, duke patur zanafillėn nga masa tė cilat janė jashtėzakonisht tė vogla nė krahasim me masat qė nė fakt ato arrijnė.Rritja e strukturės shoqėrore mund tė kthehet nė dy procese, tė cilat nganjėherė shkojnė veē e veē dhe nga njė her sė bashku. |
|
| Sociologji : MAKS VEBER |
| on 2008/12/10 18:26:01 (498 reads) |
Nė sociologjinė e Veberit dallohen katėr tipe fillestare tė veprimit shoqėror. Njerėzit mund tė angazhohen nė veprime racionale tė orientuara nga qėllimi apo tė paramenduara. Veprimi i tyre racional mund tė jetė me orientim nga vlera. Ato mund tė veprojnė nga motive emocionale apo afektive; apo sė fundmi mund tė angazhohen nė veprimin tradicional. Veprimi tradicional ėshtė i drejtuar prej zakoneve rituale tė mendimit, nga mbėshtetja nė tė djeshmen e pėrjetshme.
|
|
| Sociologji : MARKSI |
| on 2008/12/10 18:25:07 (326 reads) |
Shoqėria, sipas Marksit, pėrfshinte njė ekuilibėr lėvizės tė forcave tė antitezės, tė cilat krijojnė ndryshimin shoqėror nėpėrmjet tensionit dhe pėrplasjes sė tyre. Vizioni i Marksit ishte i bazuar nė njė pikėnisje evolucionare. Pėr atė, motori i pėrparimit ishte pėrplasja, mė mirė se njė rritje paqėsore ishte motori i pėrparimit; kundėrshtia ishte babai i tė gjitha gjėrave dhe konflikti shoqėror ishte thelbi i procesit historik. Veprimi i parė historik ėshtė krijimi i vetė jetės materiale. Ky me tė vėrtetė ėshtė njė veprim historik, njė kusht themelor i tė gjithė historisė. |
|
| Sociologji : TEORITĖ SHOQĖRORE TĖ ELITARIZMIT |
| on 2008/12/10 18:24:17 (358 reads) |
Termi elitė ėshtė kompleks dhe bart ngarkesa tė ndryshme ideologjike dhe tone tė ndryshme emocionale. Pikėpamjet elitiste kanė burime e mbėshtetje tė ndryshme, bazohen nė faktorė tė ndryshėm. Ato mund tė jenė religjioze mistike, mund tė kenė argumentim biologjik, mund tė jenė psikologjiste, ose mund tė jenė tė natyrės organizativo funksionale. Ndonėse koncepti i elitarizmit mund tė shtrihet mjaft gjėrė, teori mė tė theksuara elitariste janė ato tė Moskės e Paretos, por edhe tė Mihelsit dhe Ortega i Gasetit. |
|
|
|
|